{"id":36228,"date":"2023-10-03T21:27:13","date_gmt":"2023-10-03T19:27:13","guid":{"rendered":"https:\/\/rzeczjasna.ostroda.pl\/?p=36228"},"modified":"2023-10-03T21:27:13","modified_gmt":"2023-10-03T19:27:13","slug":"patroni-ulicy-zadnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/patroni-ulicy-zadnej\/","title":{"rendered":"Patroni ulicy \u017cadnej"},"content":{"rendered":"\n

Polna, Le\u015bna czy S\u0142oneczna to najcz\u0119\u015bciej nadawane nazwy ulic w Polsce. Wszystkie trzy le\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c w Ostr\u00f3dzie lub jej s\u0105siedztwie. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 je\u015bli chodzi o nazwiska w czo\u0142\u00f3wce plasuj\u0105 si\u0119: Mickiewicz, S\u0142owacki, Pi\u0142sudski czy… Jan Pawe\u0142 II, ale ja skupi\u0119 si\u0119 dzi\u015b na w\u0105tku bardziej lokalnym. <\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wielu z nas mieszka na St\u0119powskiego, Mrongowiusza, Gizewiusza czy w Kajkowie. By\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rzy czytelnicy mieszkaj\u0105 na Ba\u017cy\u0144skiego czy K\u0119trzy\u0144skiego. Inni pewnie cz\u0119sto spaceruj\u0105 ulic\u0105 Tetzlaffa czy skwerem Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz, ale s\u0105 w naszym mie\u015bcie postaci, kt\u00f3re bez w\u0105tpienia (a mo\u017ce jednak – z pow\u0105tpiewaniem?) zas\u0142uguj\u0105 na upami\u0119tnienie. <\/p>\n\n\n\n

Patroni ulicy \u017cadnej.<\/h2>\n\n\n\n

Uzna\u0142em, \u017ce to dobra nazwa artyku\u0142u, w kt\u00f3rym wspomn\u0119 o postaciach, kt\u00f3re nie wed\u0142ug mnie, ale wed\u0142ug spo\u0142eczno\u015bci lokalnej, internaut\u00f3w, zas\u0142uguj\u0105 na upami\u0119tnienie. <\/p>\n\n\n\n

Zapyta\u0142em o to w jednej z grup dotycz\u0105cych dawnej Ostr\u00f3dy. Nie powadzi\u0142em na ten temat statystyk, ale chyba najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105cym si\u0119 nazwiskiem by\u0142o…<\/p>\n\n\n\n

Doktor Ryszarda Kowalska<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ryszarda Kowalska, zdj\u0119cie z archiwum rodzinnego Macieja Kowalskiego<\/p>\n\n\n\n

Urodzi\u0142a si\u0119 niedaleko \u0141odzi w 1928 roku. Koleje jej edukacji by\u0142y bardzo skomplikowane. Uko\u0144czy\u0142a Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce w Zgierzu, dwa lata studiowa\u0142a w Pradze, ale ostatecznie uko\u0144czy\u0142a uczelni\u0119 medyczn\u0105 w Krakowie. Za namow\u0105 swojej starszej siostry, Michaliny, rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 w ostr\u00f3dzkim szpitalu. <\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki swojej ci\u0119\u017ckiej pracy pi\u0119\u0142a si\u0119 po szczeblach kariery, ko\u0144cz\u0105c specjalizacj\u0119 z pediatrii, a potem zostaj\u0105c kierownikiem Przychodni Matki i Dziecka. <\/p>\n\n\n\n

Ostr\u00f3dzianie ciep\u0142o j\u0105 wspominaj\u0105, opowiadaj\u0105c, \u017ce wystarczy\u0142o tylko spojrzenie na pacjenta i diagnoza dr Kowalskiej by\u0142a w stu procentach prawdziwa. <\/p>\n\n\n\n

Zatrzymam si\u0119 tu, by zacytowa\u0107 jeden z komentarzy pod wpisem o – zaryzykuj\u0119 stwierdzeniem – najbardziej znanej ostr\u00f3dzkiej lekarce:<\/p>\n\n\n\n

\n

Pami\u0119tam (…) jako osob\u0119 zawsze u\u015bmiechni\u0119t\u0105, ciep\u0142\u0105 i \u017cyczliw\u0105. By\u0142a dla mnie uosobieniem dobrego doktora, kim\u015b w rodzaju superbohaterki. I kiedy dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce odesz\u0142a – to prze\u017cy\u0142em swoist\u0105 traum\u0119, na ile mo\u017ce tak\u0105 prze\u017cy\u0107 sze\u015bcioletni dzieciak. (…)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Doktor Kowalska by\u0142a wi\u0119c kim\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko lekarzem. Nie ba\u0142a si\u0119 kierowa\u0107 najm\u0142odszych pacjent\u00f3w do oddalonych od Ostr\u00f3dy o kilkaset kilometr\u00f3w o\u015brodk\u00f3w. St\u0105d te\u017c wiele ostr\u00f3dzkich dzieci leczy\u0142o si\u0119 w Kudowie-Zdroju czy Rabce. <\/h4>\n\n\n\n

Pani Jolanta z kolei wspomina:<\/p>\n\n\n\n

\n

Siedzia\u0142a ze mn\u0105 ca\u0142\u0105 noc, kiedy „szpital” spisa\u0142 mnie na straty… Tam leczono mnie na nereczki (by\u0142am kilkumiesi\u0119cznym noworodkiem). Po jej ca\u0142odobowej wizycie w domu okaza\u0142o si\u0119 – zapalenie uszu. Mama m\u00f3wi\u0142a mi, \u017ce dzi\u0119ki niej \u017cyje<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ryszard\u0119 Kowalsk\u0105 cechowa\u0142a jedna bardzo wa\u017cna rzecz. Zdrowie pacjent\u00f3w by\u0142o wa\u017cniejsze ni\u017c pieni\u0105dze. By\u0142a wielokrotnie namawiana, by otworzy\u0142a prywatn\u0105 praktyk\u0119 lekarsk\u0105 w domu. Konsekwentnie odmawia\u0142a, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce rodzice chorych dzieci nie maj\u0105 z czego op\u0142aca\u0107 wizyt, a chcia\u0142a pom\u00f3c wszystkim chorym. <\/p>\n\n\n\n

Bywa\u0142a w przychodni, szpitalu, ostr\u00f3dzkich szko\u0142ach i przedszkolach. Jej doba trwa\u0142a tyle, ile trwa doba ka\u017cdego z nas. Dwadzie\u015bcia cztery godziny. Syn – Maciej – wspomina, \u017ce bywa\u0142a tak\u017ce go\u015bciem we w\u0142asnym domu, bo w drodze z pracy realizowa\u0142a jeszcze wizyty domowe. Mieszka\u0142a przy ulicy Warmi\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

Zmar\u0142a nagle 14 sierpnia 1980 roku, maj\u0105c pi\u0119\u0107dziesi\u0105t dwa lata. Jej trumna obsypano pi\u0119knymi kwiatami ju\u017c w drodze na cmentarz. W jej ostatniej drodze – jak twierdzi jedna z komentuj\u0105cych – brali udzia\u0142 chyba wszyscy ostr\u00f3dzianie. <\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pogrzeb Ryszardy Kowalskiej, zdj\u0119cie z archiwum rodzinnego Macieja Kowalskiego<\/p>\n\n\n\n

Na ostr\u00f3dzkich ulicach, a potem na cmentarzu przy ulicy Chrobrego trudno by\u0142o o kawa\u0142ek przestrzeni. To doskona\u0142y dow\u00f3d na to, \u017ce swoim \u017cyciem zas\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

W 2010 roku wnioskowano o nadanie jednej z ulic imienia Ryszardy Kowalskiej. Wniosek jednak – rzekomo – nie zosta\u0142 poparty przez Rad\u0119 Miejsk\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Adam Feczko<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Adam Feczko, „Ostr\u00f3da jakiej nie znacie”<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 ostr\u00f3dzianie kojarz\u0105 go g\u0142\u00f3wnie z malarstwem, nie by\u0142o to jedyne zainteresowanie tej znakomitej postaci. <\/p>\n\n\n\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w wigili\u0119 1913 roku we Lwowie. Tam te\u017c sp\u0119dzi\u0142 swoj\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107, kszta\u0142c\u0105c si\u0119 pod okiem znanych malarzy, m. in. Karola Kossaka. Do Ostr\u00f3dy przyjecha\u0142 dopiero po 32 latach, gdzie pracowa\u0142 na kolei. <\/p>\n\n\n\n

By\u0142 dzia\u0142aczem klubu sportowego „Sok\u00f3\u0142”. Interesowa\u0142 si\u0119 kajakarstwem a nawet przewodniczy\u0142 Zachodniomazurskiemu Oddzia\u0142owi Polskiego Towarzystwa Turystyczno Krajoznawczego..<\/p>\n\n\n\n

W 1968 roku by\u0142 jednym z za\u0142o\u017cycieli Ostr\u00f3dzkiego Klubu Plastyka Amatora. Dwa lata p\u00f3\u017aniej obj\u0105\u0142 opiek\u0105 zespo\u0142y plastyczne w Miejskim Domu Kultury, <\/p>\n\n\n\n

Jego obrazy zdobi\u0105 dzi\u015b \u015bciany wielu ostr\u00f3dzkich mieszka\u0144, cho\u0107 wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 jego kolekcji znajduje si\u0119 pod opiek\u0105 Urz\u0119du Miejskiego w Ostr\u00f3dzie. <\/h3>\n\n\n\n

Prace Adama Feczki mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 na dwudziestu trzech wystawach indywidualnych oraz stu siedemnastu wystawach zbiorowych w Polsce i za granic\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Mieszka\u0142 przy ulicy Seweryna Pieni\u0119\u017cnego. Zmar\u0142 18 maja 1997 roku, maj\u0105c osiemdziesi\u0105t trzy lata. Spoczywa na cmentarzu przy ulicy Chrobrego.<\/p>\n\n\n\n

Jan Lelej<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jan Lelej, www.gdansk.gedanopedia.pl<\/p>\n\n\n\n

Urodzi\u0142 si\u0119 10 maja 1917 roku we wsi Ug\u0142y na terenie dzisiejszej Bia\u0142orusi.<\/p>\n\n\n\n

Po uko\u0144czeniu szko\u0142y powszechnej dwa lata rozwija\u0142 swoje umiej\u0119tno\u015bci w szkole \u015blusarsko-mechanicznej.W 1939 roku, odbywaj\u0105c podstawow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105, zosta\u0142 przydzielony do 86 Pu\u0142ku Piechoty, kt\u00f3ry stacjonowa\u0142 w Helenowie pod Mo\u0142odecznem. W tym samym roku rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w szkole podoficerskiej.<\/p>\n\n\n\n

W lipcu 1939 roku, b\u0119d\u0105c jeszcze uczniem w kompanii szkolnej szko\u0142y podoficerskiej, zosta\u0142 przeniesiony do 2 Batalionu Strzelc\u00f3w Morskich w Gdyni. P\u00f3\u017aniej, od 13 sierpnia 1939 roku, skierowano go do Wojskowej Sk\u0142adnicy Tranzytowej na Westerplatte.<\/h3>\n\n\n\n

W nocy z 31 sierpnia na 1 wrze\u015bnia 1939 pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 na wartowni nr 5. 1 wrze\u015bnia (pi\u0105tek), o godz. 4:45 nad ranem niemiecki pancernik Schleswig-Holstein <\/em>otworzy\u0142 ogie\u0144 z dziobowej wie\u017cy artyleryjskiej kal. 280 mm, skierowany na polsk\u0105 plac\u00f3wk\u0119. Gdy ogromne, wa\u017c\u0105ce 330 kg, pociski eksplodowa\u0142y, w powietrze wylecia\u0142a brama kolejowa oraz fragmenty muru. W czasie obrony Westerplatte Jan Lelej pozostawa\u0142 w niej wraz z grup\u0105 \u017co\u0142nierzy ubezpieczaj\u0105cych pla\u017c\u0119. Wtedy te\u017c zosta\u0142 ranny.<\/p>\n\n\n\n

Obro\u0144cy Westerplatte (a wi\u0119c i Jan Lelej), kt\u00f3rzy wytrwali na strace\u0144czej plac\u00f3wce do 7 wrze\u015bnia, odpieraj\u0105c 13 szturm\u00f3w, sw\u0105 postaw\u0105 i determinacj\u0105 zyskali nie tylko s\u0142aw\u0119, ale i demonstracyjnie okazywany szacunek przeciwnika. Po upadku Westerplatte zosta\u0142 osadzony w niemieckim obozie jenieckim, z kt\u00f3rego uciek\u0142 w 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n

Po wojnie przyby\u0142 do Ostr\u00f3dy. Mieszka\u0142 na ulicy Albina Kraczkowskiego (dzi\u015b J. G. Herdera) oraz w budynku Jagie\u0142\u0142y 5B. <\/p>\n\n\n\n

W 1989 otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na stopie\u0144 podporucznika w stanie spoczynku. W 1990 przyznano mu rent\u0119 inwalidy wojennego.<\/h3>\n\n\n\n

By\u0142 cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Zawodowego Kolejarzy, radnym Powiatowej i Miejskiej Rady Narodowej w Ostr\u00f3dzie, \u0142awnikiem S\u0105du Rejonowego w Ostr\u00f3dzie. Odznaczony Br\u0105zowym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi (1969), Krzy\u017cem Srebrnym orderu Virtuti Militari (1989), Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1971), Medalem Zwyci\u0119stwa i Wolno\u015bci 1945 (1945), medalem \u201eZa udzia\u0142 w wojnie obronnej 1939\u201d (1982), Medalem 1000-lecia Miasta Gda\u0144ska (1997), Odznak\u0105 1000-lecia Pa\u0144stwa Polskiego (1966), odznakami \u201eZas\u0142u\u017cony dla Warmii i Mazur\u201d (1968). W 1998 roku zosta\u0142 honorowym obywatelem Gda\u0144ska. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jan Lelej, Micha\u0142 Fludra \/ Fakt_redakcja_zrodlo<\/p>\n\n\n\n

Zmar\u0142 jako przedostatni obro\u0144ca Westerplatte 13 pa\u017adziernika 2011 roku w Olsztynie, maj\u0105c 94 lata. Zosta\u0142 pochowany na cmentarzu komunalnym w Ostr\u00f3dzie z pe\u0142nymi honorami wojskowymi z udzia\u0142em przedstawicieli Ministerstwa Obrony Narodowej, Sztabu Generalnego, Garnizonu Ostr\u00f3da, Wojew\u00f3dzkiego Sztabu Wojskowego w Olsztynie oraz miasta Gda\u0144sk.<\/p>\n\n\n\n

Po jego \u015bmierci wdowa po Janie Leleju przekaza\u0142a do Muzeum w Ostr\u00f3dzie mundur oficerski oraz pami\u0105tki zmar\u0142ego m\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

Co dalej?<\/h1>\n\n\n\n

Prawdopodobnie musimy czeka\u0107. Na m\u0105dre rz\u0105dy naszej ma\u0142ej ojczyzny, kt\u00f3re doceni\u0105 zas\u0142u\u017cone dla lokalnej spo\u0142eczno\u015bci osoby. Oczywi\u015bcie to wi\u0119cej ni\u017c te trzy osoby, kt\u00f3re zosta\u0142y w tym artykule opisane. Jan Liberacki, Ireneusz Betlewicz, Janina Lauda\u0144ska czy Janina Pelczarska to nazwiska, kt\u00f3re kojarz\u0105 si\u0119 z Ostr\u00f3d\u0105. Kt\u00f3re nazwisko nale\u017cy jeszcze do patron\u00f3w ulicy \u017cadnej<\/strong>? Zach\u0119cam do podzielenia si\u0119 swoimi typami w komentarzu. <\/p>\n\n\n\n

Za pomoc w napisaniu artyku\u0142u dzi\u0119kuj\u0119 Sylwii Zuzannie Brosze.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 opracowa\u0142em na podstawie \u017ar\u00f3de\u0142: <\/p>\n\n\n\n