{"id":47425,"date":"2024-10-11T21:22:59","date_gmt":"2024-10-11T19:22:59","guid":{"rendered":"https:\/\/rzeczjasna.ostroda.pl\/?p=47425"},"modified":"2026-04-08T14:44:19","modified_gmt":"2026-04-08T12:44:19","slug":"historia-w-murach-czyli-o-areszcie-sledczym-w-ostrodzie-i-jego-przeszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/historia-w-murach-czyli-o-areszcie-sledczym-w-ostrodzie-i-jego-przeszlosci\/","title":{"rendered":"Historia w murach, czyli o areszcie \u015bledczym w Ostr\u00f3dzie i jego przesz\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"

Czy wiedzieli\u015bcie, \u017ce ten budynek, wzniesiony w 1848 roku, by\u0142 miejscem nie tylko dla drobnych przest\u0119pc\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadkiem dramatycznych wydarze\u0144 II wojny \u015bwiatowej? W murach aresztu osadzano nie tylko z\u0142odziei, ale tak\u017ce osoby prze\u015bladowane przez re\u017cim nazistowski. Obecnie, po latach pustki, obiekt jest w trakcie rozbi\u00f3rki, a jego historia zas\u0142uguje na przypomnienie. Przyjrzyjmy si\u0119 zatem, jak\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 skrywa\u0142y te mury.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Fragment archiwalnego zdj\u0119cia lotniczego Ostr\u00f3dy z widocznym wi\u0119zieniem https:\/\/bildarchiv-ostpreussen.de\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n


Zbudowany przez pensjonariuszy<\/h4>\n\n\n\n

Wed\u0142ug fragmentu ksi\u0105\u017cki Janusza Koz\u0142owskiego \u201eDawna Ostr\u00f3da. Obrazy z \u017cycia wschodniopruskiego miasta\u201d budynek wi\u0119zienia istnia\u0142 od 1848 roku, a zosta\u0142 zbudowany przez \u201ejednego\u201d z pierwszych pensjonariuszy. \u201ePrawdopodobnie rozmy\u015blnie u\u017cy\u0142 on do budowy gorszych materia\u0142\u00f3w, co by\u0142o przyczyn\u0105 do\u015b\u0107 cz\u0119stego wyd\u0142ubywania cegie\u0142 z muru wi\u0119ziennego i ucieczek aresztowanych. Przeznaczony pocz\u0105tkowo dla 52 wi\u0119\u017ani\u00f3w, mimo przebud\u00f3w, ostr\u00f3dzki areszt zawsze by\u0142 przepe\u0142niony. W latach Wielkiego Kryzysu odsiadywali tu kary drobni przest\u0119pcy, najcz\u0119\u015bciej bezrobotni, z\u0142odzieje, k\u0142usownicy, sprawcy b\u00f3jek, nierzadko osoby skazane za w\u0142\u00f3cz\u0119gostwo i \u017cebractwo. P\u00f3\u017aniej wi\u0119zienie zape\u0142ni\u0142o si\u0119 \u017bydami, socjaldemokratami i innymi osobami, kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych przyczyn nie podoba\u0142y si\u0119 nazistom. W 1939 roku przetrzymywano tu pod zarzutem szpiegostwa m\u0119\u017cczyzn z teren\u00f3w granicz\u0105cych z Polsk\u0105, po kampanii wrze\u015bniowej tak\u017ce Polak\u00f3w z Dzia\u0142dowszczyzny i Lubawskiego. Jeden z nich, skazany za nielegalny ub\u00f3j, rozbi\u0142 piec kaflowy w swojej celi, wcisn\u0105\u0142 si\u0119 do przewodu kominowego, przedosta\u0142 na dach i uciek\u0142. Inny Polak uciek\u0142 podczas prac w miejskim gospodarstwie ogrodniczym w okolicach ulicy 3 Maja (Bismarkstrasse). Cywilne ubranie przynios\u0142a mu tam jego \u017cona.
Najwi\u0119ksze poruszenie w mie\u015bcie wywo\u0142a\u0142o jednak osadzenie w ostr\u00f3dzkim wi\u0119zieniu nauczyciela z jednego z s\u0105siednich powiat\u00f3w. W ci\u0105gu 10 lat wykorzysta\u0142 on seksualnie 160 uczennic. Poniewa\u017c w\u015br\u00f3d ofiar nauczyciela by\u0142o 7 dziewcz\u0105t, kt\u00f3rych ojcowie s\u0142u\u017cyli na froncie, jego czyny zakwalifikowano jako godz\u0105ce w obronno\u015b\u0107 Rzeszy i skazano go na kar\u0119 \u015bmierci.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Koniec wi\u0119zienia, pocz\u0105tki aresztu<\/h4>\n\n\n\n

\u201eAreszt w Ostr\u00f3dzie zosta\u0142 utworzony razem z aresztami w Gi\u017cycku i Braniewie Rozkazem Organizacyjnym z 4 marca 1949 r i uruchomiony z dniem 1 maja 1949 r. Do pokierowania akcj\u0105 organizacyjn\u0105 nowych jednostek delegowano kierownika Sekcji Areszt\u00f3w Departamentu Wi\u0119ziennictwa MBP. Do udzielenia wszelkiej pomocy zostali zobowi\u0105zani r\u00f3wnie\u017c szefowie Powiatowych Urz\u0119d\u00f3w Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w tych miejscowo\u015bciach. Departament Wi\u0119ziennictwa MBP komunikowa\u0142, \u017ce uruchamiane areszty w swej pracy powinny kierowa\u0107 si\u0119 przepisami zawartymi w Tymczasowym regulaminie dla areszt\u00f3w podleg\u0142ych MBP oraz Zbiorze przepis\u00f3w, cz. I \u2014 w sprawach administracyjnych. W sprawozdaniach administracyjno-statystycznych za lipiec, wrzesie\u0144, listopad i grudzie\u0144 uj\u0119to ju\u017c dane dotycz\u0105ce nowo uruchomionych areszt\u00f3w – Areszt w Ostr\u00f3dzie (19 dok.). W\u015br\u00f3d dokument\u00f3w nie zachowa\u0142o si\u0119 \u017cadne sprawozdanie z przeprowadzanych kontroli i inspekcji, w tym m.in. przedstawiciela Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Olsztynie. O przeprowadzonych inspekcjach dowiadujemy si\u0119 tylko z pism przewodnich dotycz\u0105cych podpisania sporz\u0105dzonych protoko\u0142\u00f3w. Zachowane pisma dotycz\u0105 przeniesienia funkcjonariusza wi\u0119zienia w Barczewie na stanowisko po. komendanta, a nast\u0119pnie o zdj\u0119cie go ze stanowiska i skierowanie kolejnego kandydata na to stanowisko. Innym dokumentem jest pismo do szefa PUBP w Ostr\u00f3dzie o udzielenie pomocy przy uruchamianiu aresztu.\u201d
Ostatni kapitalny remont przeprowadzono tam w 1973 r. W ocenie s\u0142u\u017cby wi\u0119ziennej, po\u0142o\u017cenie i wymiary dzia\u0142ki praktycznie uniemo\u017cliwia\u0142y rozbudow\u0119 jednostki.<\/p>\n\n\n