{"id":49323,"date":"2024-11-09T10:35:07","date_gmt":"2024-11-09T09:35:07","guid":{"rendered":"https:\/\/rzeczjasna.ostroda.pl\/?p=49323"},"modified":"2026-04-07T13:27:37","modified_gmt":"2026-04-07T11:27:37","slug":"christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/","title":{"rendered":"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce"},"content":{"rendered":"

Christian Jakob Kraus, urodzony w Ostr\u00f3dzie, filozof, kt\u00f3ry wp\u0142yn\u0105\u0142 na my\u015bl p\u00f3\u017anego o\u015bwiecenia i zainspirowa\u0142 pruskie reformy. Jako bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Immanuela Kanta i propagator idei Adama Smitha, przeszed\u0142 drog\u0119 od lokalnej spo\u0142eczno\u015bci po szeroki \u015bwiat akademicki. Poznaj ostr\u00f3dzianina, kt\u00f3ry zmieni\u0142 bieg historii filozofii i ekonomii i zaszczepi\u0142 idee liberalizmu w naszej cz\u0119\u015bci Europy.<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Przyszed\u0142 na \u015bwiat 27 lipca 1753 roku w Ostr\u00f3dzie. Wychowa\u0142 si\u0119 w rodzinie o wyj\u0105tkowych tradycjach. Jego ojciec by\u0142 chirurgiem. Matka, pochodz\u0105ca z wp\u0142ywowego rodu Buchholz\u00f3w (jej ojciec by\u0142 burmistrzem), zaszczepi\u0142a mu protestanckie warto\u015bci moralne oraz zasady popularnego w\u00f3wczas pietyzmu<\/a>. By\u0142a to surowa, lecz dobra kobieta, kt\u00f3ra dostrzeg\u0142a w synu nieprzeci\u0119tn\u0105 inteligencj\u0119 i wspar\u0142a go na jego drodze do edukacji.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Christian Jakob Kraus<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Od Ostr\u00f3dy do Kr\u00f3lewca \u2013 jak rodzinne warto\u015bci kszta\u0142towa\u0142y Krausa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dorastaj\u0105c w Ostr\u00f3dzie, m\u0142ody Kraus zdoby\u0142 pierwsze wykszta\u0142cenie i zasmakowa\u0142 \u017cycia w ma\u0142ej wsp\u00f3lnocie, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142o na jego p\u00f3\u017aniejsze idee. By\u0142 zdolny, ambitny, ale jednocze\u015bnie niezwykle pracowity \u2013 jeszcze jako nastolatek potrafi\u0142 zarwa\u0107 noc na nauk\u0119. W 1770 roku opu\u015bci\u0142 rodzinne strony i wyjecha\u0142 na studia do Kr\u00f3lewca, gdzie jednym z jego pierwszych opiekun\u00f3w by\u0142 wuj, pastor. To on wprowadzi\u0142 m\u0142odego Krausa w \u015bwiat nauki i filozofii.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kr\u00f3lewiec i spotkanie z Kantem \u2013 pocz\u0105tek wielkiej przyja\u017ani i wsp\u00f3\u0142pracy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jako bratanek pastora Buchholza Kraus m\u00f3g\u0142 szybko odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowym \u015brodowisku. To w\u0142a\u015bnie na studiach w Kr\u00f3lewcu pozna\u0142 Kanta<\/strong>, kt\u00f3ry dostrzeg\u0142 jego b\u0142yskotliwo\u015b\u0107 i zaprosi\u0142 do rozm\u00f3w. Ich spotkanie przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w wieloletni\u0105 przyja\u017a\u0144, a Kant sta\u0142 si\u0119 mentorem m\u0142odego filozofa. W 1781 roku Kraus obj\u0105\u0142 stanowisko profesora filozofii praktycznej i ekonomii politycznej na Uniwersytecie Albrechta. Tam inspirowa\u0142 kolejne pokolenia student\u00f3w i przysz\u0142ych reformator\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Dom Kanta w Kr\u00f3lewcu, w kt\u00f3rym cz\u0119stym go\u015bciem by\u0142 te\u017c Christian Jakob Kraus.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Adam Smith i t\u0119tni\u0105cy \u017cyciem Kr\u00f3lewiec<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dla Krausa prze\u0142omowym momentem by\u0142a fascynacja dzie\u0142em Adama Smitha<\/strong> \u201eBadania nad natur\u0105 i przyczynami bogactwa narod\u00f3w\u201d. Ten tekst wywo\u0142a\u0142 \u015bwiatow\u0105 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce. Kraus zrozumia\u0142, \u017ce je\u015bli idee Smitha zostan\u0105 przeniesione na grunt lokalny, mog\u0105 zmieni\u0107 spos\u00f3b, w jaki Prusy my\u015bl\u0105 o rynku, handlu i pracy. Przet\u0142umaczy\u0142 to epokowe dzie\u0142o na j\u0119zyk niemiecki, co otworzy\u0142o drog\u0119 do szerzenia idei liberalizmu ekonomicznego w\u015br\u00f3d pruskiej arystokracji i urz\u0119dnik\u00f3w. Dzi\u0119ki niemu zacz\u0119to postrzega\u0107 gospodark\u0119 jako narz\u0119dzie s\u0142u\u017c\u0105ce ca\u0142emu spo\u0142ecze\u0144stwu, a nie tylko elicie.<\/p>\n\n\n\n

Niema\u0142y wp\u0142yw na filozofi\u0119 Krakusa musia\u0142o wywrze\u0107 te\u017c samo miasto. Kr\u00f3lewiec<\/strong>, t\u0119tni\u0105cy \u017cyciem port i wa\u017cny o\u015brodek handlowy, w kt\u00f3rym przeplatanie si\u0119 klasy arystokracji, intelektualnej i kupieckiej nikogo nie dziwi\u0142o. Jako profesor Kraus sta\u0142 si\u0119 znany z kontakt\u00f3w z szerok\u0105 gam\u0105 ludzi. W\u015br\u00f3d nich byli rolnicy, kupcy, bankierzy i urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odgrywali urz\u0119dnicy finansowi.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Kr\u00f3lewiec, widok na port i stary Uniwersytet<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Christian Jakob Kraus, reformator i mentor kolejnych pokole\u0144<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 w \u017cyciu Krakusa okaza\u0142 si\u0119 jego ucze\u0144 Friedrich Leopold von Schr\u00f6tter<\/strong>. Od 1791 roku Schr\u00f6tter by\u0142 nadprezydentem w Kr\u00f3lewcu. Zobowi\u0105za\u0142 wszystkich student\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli pracowa\u0107 w departamencie finans\u00f3w, do ucz\u0119szczania na wyk\u0142ady Christiana Jakoba Krausa. W 1795 roku Schr\u00f6tter przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Berlina jako minister odpowiedzialny za Prusy Wschodnie. A wraz z nim wp\u0142ywy zyska\u0142 i sam Kraus. Do dzi\u015b powszechnie przypisuje mu si\u0119 rozpowszechnianie ekonomii wolnorynkowej w\u015br\u00f3d pokolenia, kt\u00f3re przewodzi\u0142o reformom w Prusach. Kraus by\u0142 poszukiwanym ekspertem, kt\u00f3ry czasami przedstawia\u0142 kontrowersyjne na tamte czasy sugestie. Na przyk\u0142ad opowiada\u0142 si\u0119 za zniesieniem pa\u0144szczyzny.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1786-1804 Kraus pe\u0142ni\u0142 te\u017c funkcj\u0119 bibliotekarza Biblioteki Publicznej w Kr\u00f3lewcu. Stara\u0142 si\u0119, aby wiedza by\u0142a dost\u0119pna dla wszystkich, a nie zamkni\u0119ta w murach uczelni. D\u0105\u017cy\u0142 do tego, aby \u017cycie intelektualne wykracza\u0142o poza samotne gabinety \u2013 przekonany, \u017ce idee nabieraj\u0105 warto\u015bci przez ich zastosowanie spo\u0142eczne. Zach\u0119ca\u0142 urz\u0119dnik\u00f3w i arystokrat\u00f3w do poprawy warunk\u00f3w \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w pruskiej wsi. Wierzy\u0142, \u017ce dobrobyt i rozw\u00f3j regionu zaczn\u0105 si\u0119 od zmian na poziomie lokalnym.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Spo\u0142eczno\u015b\u0107 i \u201ewsp\u00f3lnotowy indywidualizm\u201d \u2013 filozofia Krausa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kraus zas\u0142yn\u0105\u0142 z tego, \u017ce propagowa\u0142 ide\u0119 \u201espo\u0142eczno\u015bci\u201d<\/strong> \u2013 gotowo\u015bci do wsp\u00f3\u0142pracy i wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania na rzecz dobra publicznego. Nie by\u0142 wy\u0142\u0105cznie t\u0142umaczem idei Smitha. Rozwija\u0142 w\u0142asne koncepcje. \u0141\u0105czy\u0142 idee ekonomiczne z filozofi\u0105 Kanta i tworzy\u0142 unikalny model \u201ewsp\u00f3lnotowego indywidualizmu\u201d<\/strong>. Wed\u0142ug Krausa indywidualizm nie jest sprzeczny ze wsp\u00f3lnot\u0105. Wr\u0119cz przeciwnie, jednostka mo\u017ce odnale\u017a\u0107 pe\u0142ni\u0119 wolno\u015bci tylko wtedy, gdy dzia\u0142a na rzecz spo\u0142ecze\u0144stwa. Jak pisa\u0142 do swojego przyjaciela Hansa Jakoba von Auerswalda: <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eNie ma wi\u0119kszego szcz\u0119\u015bcia na tym \u015bwiecie, zaraz po cnocie, ni\u017c przyja\u017a\u0144. Nawet mi\u0142o\u015b\u0107 czerpie swoj\u0105 najg\u0142\u0119bsz\u0105 s\u0142odycz z przyja\u017ani.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Dziedzictwo Krausa, kt\u00f3re przetrwa\u0142o pokolenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 Kraus zmar\u0142 w 1807 roku, jego idee nadal rezonuj\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Jego wizja wsp\u00f3lnoty znajduje dzi\u015b odzwierciedlenie w nowoczesnych ideach zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju i wsp\u00f3\u0142czesnych teoriach demokracji, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 wolno\u015b\u0107 jednostki z odpowiedzialno\u015bci\u0105 wobec spo\u0142ecze\u0144stwa. Christian Jakob Kraus pozostawi\u0142 po sobie dziedzictwo, kt\u00f3re do inspiruje my\u015blicieli, ekonomist\u00f3w i filozof\u00f3w.
Z prowincjonalnego miasta Kraus przeszed\u0142 d\u0142ug\u0105 drog\u0119 od m\u0142odego ucznia do wp\u0142ywowego, cho\u0107 dzi\u015b nieco zapomnianego \u00a0my\u015bliciela. Dzi\u0119ki niemu mo\u017cemy wierzy\u0107, \u017ce ka\u017cde miejsce mo\u017ce zrodzi\u0107 wielkie umys\u0142y, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 bieg historii.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Christian Jakob Kraus, urodzony w Ostr\u00f3dzie, filozof, kt\u00f3ry wp\u0142yn\u0105\u0142 na my\u015bl p\u00f3\u017anego o\u015bwiecenia i zainspirowa\u0142 pruskie reformy. Jako bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Immanuela Kanta i propagator idei Adama Smitha, przeszed\u0142 drog\u0119 od lokalnej spo\u0142eczno\u015bci po szeroki \u015bwiat akademicki. Poznaj ostr\u00f3dzianina, kt\u00f3ry zmieni\u0142 bieg historii filozofii i ekonomii i zaszczepi\u0142 idee liberalizmu w naszej cz\u0119\u015bci Europy. Przyszed\u0142 na…<\/p>","protected":false},"author":5,"featured_media":49329,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[46,19],"class_list":["post-49323","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lokalne","tag-historia","tag-ostroda"],"yoast_head":"\nChristian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce - Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce - Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Christian Jakob Kraus, urodzony w Ostr\u00f3dzie, filozof, kt\u00f3ry wp\u0142yn\u0105\u0142 na my\u015bl p\u00f3\u017anego o\u015bwiecenia i zainspirowa\u0142 pruskie reformy. Jako bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Immanuela Kanta i propagator idei Adama Smitha, przeszed\u0142 drog\u0119 od lokalnej spo\u0142eczno\u015bci po szeroki \u015bwiat akademicki. Poznaj ostr\u00f3dzianina, kt\u00f3ry zmieni\u0142 bieg historii filozofii i ekonomii i zaszczepi\u0142 idee liberalizmu w naszej cz\u0119\u015bci Europy. Przyszed\u0142 na...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-11-09T09:35:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-07T11:27:37+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kinga Wi\u015bniewska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kinga Wi\u015bniewska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Kinga Wi\u015bniewska\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/33774a6eb5866e722e607a4bce0bb931\"},\"headline\":\"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce\",\"datePublished\":\"2024-11-09T09:35:07+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-07T11:27:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/\"},\"wordCount\":996,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"\",\"keywords\":[\"historia\",\"Ostr\u00f3da\"],\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci lokalne\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/\",\"name\":\"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce - Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"\",\"datePublished\":\"2024-11-09T09:35:07+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-07T11:27:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/#primaryimage\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/\",\"name\":\"Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna\",\"url\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/cropped-logo-RJ-do-strony.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/cropped-logo-RJ-do-strony.png\",\"width\":2048,\"height\":2048,\"caption\":\"Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/simrzeczjasna.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/33774a6eb5866e722e607a4bce0bb931\",\"name\":\"Kinga Wi\u015bniewska\",\"description\":\"Prezeska Stowarzyszenia Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna w Ostr\u00f3dzie.\",\"url\":\"#molongui-disabled-link\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce - Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce - Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna","og_description":"Christian Jakob Kraus, urodzony w Ostr\u00f3dzie, filozof, kt\u00f3ry wp\u0142yn\u0105\u0142 na my\u015bl p\u00f3\u017anego o\u015bwiecenia i zainspirowa\u0142 pruskie reformy. Jako bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Immanuela Kanta i propagator idei Adama Smitha, przeszed\u0142 drog\u0119 od lokalnej spo\u0142eczno\u015bci po szeroki \u015bwiat akademicki. Poznaj ostr\u00f3dzianina, kt\u00f3ry zmieni\u0142 bieg historii filozofii i ekonomii i zaszczepi\u0142 idee liberalizmu w naszej cz\u0119\u015bci Europy. Przyszed\u0142 na...","og_url":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/","og_site_name":"Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna","article_published_time":"2024-11-09T09:35:07+00:00","article_modified_time":"2026-04-07T11:27:37+00:00","author":"Kinga Wi\u015bniewska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Kinga Wi\u015bniewska","Estimated reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/"},"author":{"name":"Kinga Wi\u015bniewska","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#\/schema\/person\/33774a6eb5866e722e607a4bce0bb931"},"headline":"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce","datePublished":"2024-11-09T09:35:07+00:00","dateModified":"2026-04-07T11:27:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/"},"wordCount":996,"publisher":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"","keywords":["historia","Ostr\u00f3da"],"articleSection":["Aktualno\u015bci lokalne"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/","url":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/","name":"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce - Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna","isPartOf":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"","datePublished":"2024-11-09T09:35:07+00:00","dateModified":"2026-04-07T11:27:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/#primaryimage","url":"","contentUrl":""},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/christian-jakob-kraus-ostrodzki-filozof\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Christian Jakob Kraus: ostr\u00f3dzki filozof, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o gospodarce"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#website","url":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/","name":"Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#organization","name":"Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna","url":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/cropped-logo-RJ-do-strony.png","contentUrl":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/cropped-logo-RJ-do-strony.png","width":2048,"height":2048,"caption":"Stowarzyszenie Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna"},"image":{"@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/#\/schema\/person\/33774a6eb5866e722e607a4bce0bb931","name":"Kinga Wi\u015bniewska","description":"Prezeska Stowarzyszenia Inicjatyw Mo\u017cliwych RzeczJasna w Ostr\u00f3dzie.","url":"#molongui-disabled-link"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49323"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49323\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59859,"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49323\/revisions\/59859"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}